Het systeem vertrouwt zichzelf meer dan de mensen die iemand het beste kennen.

En op grond waarvan eigenlijk?

Niet op grond van nabijheid.
Niet op grond van jarenlange observatie.
Niet op grond van vroegsignalering, relationele veiligheid of kennis van patronen.

Het systeem vertrouwt zichzelf omdat het dat altijd heeft gedaan:
op basis van professionele status, dossierlogica en angst voor aansprakelijkheid.
Daardoor ontstaat een pijnlijke hiërarchie: afstand wordt gezien als betrouwbaarder dan nabijheid.
En dat voelt als neerkijken op mensen met psychische ontregeling én op hun naasten.
De recente zaak in Dordrecht laat dat scherp zien.

De reclassering kreeg de rapportage niet op tijd af.
En de patiënt betaalt de prijs.
Niet omdat de familie iets naliet.
Niet omdat er zorgvuldig is afgewogen.
Maar omdat een cruciaal onderdeel van het proces simpelweg niet klaar was.

De consequentie?
Detentie.
Voor iemand die nog niet veroordeeld is.
Met psychose, autisme en laagbegaafdheid.
In een omgeving waarvan we weten dat die ontregeling verergert.
In een omgeving waar mensen maatschappelijk vaak ook niet beter uitkomen.

Dat is geen veiligheidsbeleid.
Dat is iatrogene schade door systeemfalen.

Ondertussen lag er een uitgebreid zorgplan van de familie precies wat de Wvggz vraagt:

• gedwongen zorg voorkomen
• werken met signalerings- en familieplannen
• de kennis van naasten benutten
• schade door opname voorkomen.

Deze familie deed dat.
Uit eigen initiatief.
Met draagkracht.
En toch werd het niet als serieuze optie gezien.

Het systeem kiest liever een schadelijke optie die juridisch veilig VOELT,
dan een menselijke optie die relationeel veilig IS.

Ja, er zijn ernstige incidenten geweest. Dat staat buiten kijf.
Maar juist in zulke complexe situaties moet het systeem laten zien dat het proportioneel, zorgvuldig en consistent kan handelen.
Ernstige incidenten vragen om zorgvuldigheid niet om het buitenspel zetten van naasten of het normaliseren van systeemfalen.

En de rechtsstaat is daarbij inconsequent:
Een psychotische man zonder veroordeling blijft vastzitten.
Terwijl veroordeelde plegers van ernstige misdrijven soms met een enkelband naar buiten gaan vanwege cellentekort.

Gaat het hier wel over werkelijke VEILIGHEID beschermen,
of meer over het VEILIGHEIDSGEVOEL beschermen gevoed door minachting voor psychosegevoeligheid en het negeren van familieervaringskennis?

Dit gaat niet alleen over één zaak.
Dit gaat over een systeem dat veiligheid verwart met controle,
en familie-ervaringskennis structureel onderschat.

Wanneer gaan we naasten zien als partners in veiligheid, herstel én menselijkheid?

Carola van Alphen
Voorzitter Anoiksis